Het feest Openbaring des Heren is in de volksmond beter bekend als Drie Koningen, maar het is onzeker dat ze met 3 waren (wel hadden ze 3 geschenken bij), het waren in ieder geval geen Koningen (de Willibrord-vertaling spreekt van “Wijzen uit het Oosten”; de Neo-Vulgaat van “Magi”). De Koning waarvan sprake in het Evangelie is Herodes de Grote, een vazalkoning over Judea: hij had zich bekeerd tot het Jodendom om politieke redenen en wou vooral de status quo bewaren door te collaboreren met de Romeinse heersers. Herodes wou natuurlijk helemaal geen hulde gaan brengen aan het Kind, dé (pasgeboren) Koning der Joden. Later maakte hij zich dan schuldig aan de kindermoord te Betlehem. De “hogepriesters en schriftgeleerden” wisten uiteraard dat de Messias moest en zou geboren worden in Betlehem: het was een Messiaanse voorspelling van de profeet Micha (Mi 5, 1). Er is trouwens ook nog een Bethlehem in Galilea, op 7 km van Nazareth, 140 km ten noorden van het Bethlehem in Judea, dat op minder dan 10 km van Jeruzalem ligt.

rubens onschuldigen grt

"De onschuldigen" (Pieter Paul Rubens)

Het kan vreemd lijken dat de “hogepriesters en schirftgeleerden” geen belangstelling tonen voor het merkwaardige verhaal van de Wijzen uit het Oosten: wellicht vonden zij deze “goyim” (heidenen in het Hebreeuws) gek of niet door God geïnspireerd. Het tegendeel was waar: de Wijzen werden van bij het begin tot het einde voortdurend geleid door God, eerst door een speciale ster en iets later “in een droom van Godswege gewaarschuwd” dat Herodes slechte bedoelingen had. Het is opvallend dat die (3) Wijzen alles goed doen: zij zijn “vervuld van overgrote vreugde”, geven de hoogste prioriteit aan het Kind (veel meer dan aan Maria; van Jozef is zelfs geen sprake) en hebben ongelooflijk merkwaardige geschenken bij, namelijk goud voor het koninklijke aspect van Jezus, wierook voor het goddelijke aspect van Jezus en mirre voor het menselijke/sterfelijke aspect van Jezus. Exegeten hebben opgemerkt dat er in vers 11 sprake is van een “huis” en niet van de zogenaamde Kerststal met de voederbak. Onze klassieke Kerstal-opstelling is dus mogelijk totaal verkeerd, maar het belangrijkste is dat die (3) Wijzen “op hun knieën” het Kind aanbidden als 100% God en 100% mens.

Exegeten hebben eveneens opgemerkt dat de eerste lezing (Js 60, 1-6) slechts “goud en wierook” vermeldt: de mirre ontbreekt bij Jesaja. Er zijn 2 mogelijke verklaringen: Jesaja heeft het over de Wederkomst in heerlijkheid of anders wil de evangelist Matteüs van meet af aan benadrukken dat de Messias zal moeten lijden bij zijn eerste komst op aarde. Jesaja had trouwens ook voorspeld dat “de dienaar” zou lijden in de zogenaamde liederen van de dienaar van de Heer (Js 42, 1-4; 49, 1-6; 50, 4-11; 52, 13 – 53, 12).
Het belangrijkste is echter welke weg wij inslaan. De Wijzen keren niet terug naar de gevestigde orde van Herodes: hun levensweg is definitief veranderd, zij hadden de menselijke kennis van “hogepriesters en schriftgeleerden” niet meer nodig, want ze hadden het Kind ontdekt dat “de weg, de waarheid en het leven” (Joh. 14, 6) is. Ruim twee duizend jaar later kennen wij de weg die Jezus voor ons heeft uitgestippeld, maar zijn wij nog steeds “vervuld van overgrote vreugde”?

Bernard

Geen feed gevonden